આજના સમયમાં રાસાયણિક ખાતરોના વધતા ઉપયોગથી જમીન કઠણ બની રહી છે અને ખેતી ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ખેડૂતોને પોતાના ખેતરમાં જ ઉપલબ્ધ સાધનોમાંથી શ્રેષ્ઠ સેન્દ્રીય ખાતર બનાવવાનું વ્યવહારુ જ્ઞાન મળે તે હેતુથી ‘ઓર્ગેનિક ખાતર: કુદરતી ખેતી માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા’ ઈ-બુક તૈયાર કરવામાં આવી છે.
લેખક ધવલ હિરપરા દ્વારા સંકલિત આ ૨૦ પાનાની ઈ-બુકમાં ખેડૂતો માટે પાયાના સિદ્ધાંતોથી લઈને પાક ઉત્પાદન સુધીની વૈજ્ઞાનિક વિધિઓ અત્યંત સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજાવવામાં આવી છે.
આ ઈ-બુકમાં શું શું સામેલ છે? (પુસ્તકની મુખ્ય રૂપરેખા)
- ઓર્ગેનિક ખાતરનું વિજ્ઞાન અને ફાયદા: સેન્દ્રીય કાર્બન (Organic Carbon) નું મહત્વ અને જમીનની ભેજ સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવાની રીતો.
- NPK અને પોષક વિશ્લેષણ ચાર્ટ: છાણિયું ખાતર, વર્મીકમ્પોસ્ટ, નીમખોળ, એરંડી ખોળ, સરસવ ખોળ અને રોક ફોસ્ફેટમાં રહેલા નાઇટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટાશનું ચોક્કસ પ્રમાણ.
- ઘન ખાતર બનાવવાની રીતો: ગાય, ભેંસ અને બળદના છાણમાંથી વૈજ્ઞાનિક ખાડા પદ્ધતિ (FYM) અને ઓછા છાણમાંથી ૧૦ ગણું ખાતર બનાવતી નાડેપ (NADEP) પદ્ધતિ.
- વર્મી કમ્પોસ્ટ અને વર્મીવોશ: અળસિયાં (Eisenia Foetida) દ્વારા કાળું સોનું અને ગ્રોથ પ્રમોટર પ્રવાહી ટોનિક તૈયાર કરવાની પદ્ધતિ.
- પ્રવાહી જીવાણુ કલ્ચર: ૨૦૦ લીટર ડ્રમમાં જીવામૃત, ઘન જીવામૃત, પંચગવ્ય, સંજીવક અને અમૃતપાણી બનાવવાની ચોક્કસ માપ-સામગ્રી સાથેની વિધિ.
- લીલું ખાતર અને કચરા વ્યવસ્થાપન: શણ-ઈકકડ દ્વારા ૫૦ કિલો કુદરતી નાઇટ્રોજન ઉમેરવાની રીત, સૂકા પાંદડાનું ખાતર (Leaf Mold) અને રસોડાના કચરાનું કમ્પોસ્ટિંગ.
- પાકવાર વાર્ષિક શિડ્યુલ: કપાસ, મગફળી, ઘઉં, જીરું, ચણા અને શાકભાજી પાકો માટે વાવણીથી લણણી સુધી ખાતર આપવાનું સંપૂર્ણ આયોજન.
- એપ્લિકેશન પદ્ધતિ અને સાવચેતી: રીંગ પદ્ધતિ, આચ્છાદન (Mulching), સામાન્ય ભૂલો અને ખેતી ખર્ચ ૭૦% ઘટાડવાની ગોલ્ડન ફોર્મ્યુલા.
- ખેડૂતો માટે ૧૨ અગત્યની પ્રશ્નોત્તરી (FAQs): ટપક પદ્ધતિમાં જીવામૃત આપવા, રાસાયણિક DAP ના કુદરતી વિકલ્પ અને જીવામૃત સાચવણી અંગેના વ્યવહારુ સવાલોના જવાબો.
પુસ્તકની વિશેષતાઓ:
- કિંમત: નિઃશુલ્ક (Free Download)
- કુલ પાના: ૨૦ પાના
- ભાષા: સરળ ગુજરાતી
- ફોર્મેટ: પ્રિન્ટ-રેડી PDF ફોર્મેટ
કુદરતી ખેતી કરવા માંગતા દરેક ખેડૂત મિત્રો, બાગાયતપ્રેમીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે આ ઈ-બુક એક ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા બની રહેશે.